Zendamateur

Details

Geschreven door: André Berends

Gepubliceerd: 10 december 2025

Hits: 293

Even voortborduren op Portabel actief/POTA (Deel 8.2)

Aanvulling: foto's van het opzetten van mijn mast

Intussen heb ik een extra 10m H2007 COAX met bijbehorende connectoren in huis en klaar gemaakt voor 'inzet'. Deze kan ik samen met de 'oude' coax op een mooi haspeltje van Messi & Paoloni rollen en netjes opbergen. Voordeel hiervan is dat de coax ook beschermd is ten opzichte van oprollen zo los in het handje (ook wel 'opschieten' genoemd) en je het makkelijker uitrolt als je wat gaat doen in het veld. Alleen maar voordelen dacht ik zo.
Verder heb ik de USB aansluitingen ook in een 3D geprint doosje opgeborgen, gelukkig was op Printables een mooi ontwerp beschikbaar echter deze blijkt wel wat slapjes maar we zullen zien hoe deze zich houd in de praktijk.

Ook heb ik in dat doosje nu een 12V<->USB-C (USB PD) adapter dingetje zitten dat 65Watt aan vermogen leveren kan. Nu kan ik met een USB-C kabel en een 19V/4A adapter de laptop wel opladen in het veld. Dus een 12V naar 19V step-up-converter is niet meer nodig. Maar bij mijn activatie van het Bargerveen heb ik een oudere tablet gebruikt en dit werkte net zo eenvoudig (alleen wat traag soms), en ook de PoLo app is helaas (nog) niet in een Windows variant beschikbaar. Een laptop zal wellicht niet gebruikt gaan worden tijdens portable aciviteiten maar ik heb de mogelijkheid wel. Voor internet toegang kan ik mijn veegfoon inzetten als hotspot.

Om de krat verder netter te kunnen inruimen heb ik via bol.com wat canvas opbergtasjes gevonden waarin in de USB kabels, tegencapaciteiten voor de antenne's, 12V en 230V voedingkabels en dergelijke lekker apart (gesorteerd op toepassing) kan opbergen. Nu moet ik aleen nog labels zoeken (of 3D printen) die ik er aan hangen kan om aan te geven wat er in dat tasje zit. Zonder die tasjes is die krat één grote onoverzichtelijke rommelbak.
Voor vakanties etc. moet ik alleen nog een plekje zoeken voor de 13.8V/23A voeding om zo niet alleen afhankelijk te zijn van de accu's als je in een vakantiehuisje zit.
Kortom ik heb leuke stappen gezet om mijn "shack" naar buiten te brengen.

Een 2^e accu is inmiddels in huis zodat mochten Margriet (en eventueel schoonpa Daan) en ik ergens naar een natuurgebied gaan zoals Radio Kootwijk, de Veluwe of andere plekken ook een elektrieken koelbox kunnen mee nemen om in de zomer onze drankjes en lunch-pakketjes koel te houden. Dus in totaal 100Ah aan accu mee en ik denk dat we ons (ik althans) daarmee wel uit de voeten kunnen op een zomerse dag.
Zij aan de wandel ik aan de radio. Win-Win als 'niet wandelaar' zijnde...

Hieronder nog even een paar foto's. Dat USB-laad 'kassie' lijkt misschien wat overdreven met 3 van die laders, bij de eerste bestelling bleek dat de laptop niet opgeladen kon worden omdat de USB-C 'PD' poort niet voldoende vermogen kon leveren, later heb ik een wel werkend exemplaar gevonden. En daarnaast weet je nu dat je in ieder geval voldoende USB oplaad poortjes hebt om te kunnen gebruiken. 

Ook heb ik nog even een paar fotos bij gezet hoe ik mijn Spiderbeam mast op een grasveldje neer kan zetten. De witte tui-plaat is eigen fabrikaat (geen eigen ontwerp!), de mastvoet is wel eigen fabrikaat/eigen bedenksel.
Iemand die erg goed naar de foto's kijkt zit dat ik de tuien ook vanaf de tentharing naar de mastvoet laat gaan. Dit is niet voor de stevigheid, maar ik kan zo makkelijker ongeveer 'een op het oog' de tuien ongeveer 120° uit elkaar zetten in een nette gelijkzijdige drie-hoek.
(Voor de 'fun' ook de 50MHz T2LT antenne er in gehangen, zonder coax naar een tranceiver.. dat dan weer niet)

Details

Geschreven door: André Berends

Gepubliceerd: 30 november 2025

Hits: 252

In veel elektronische apparaten worden ventilatoren toegepast om die elektronica in dat apparaat enigszins koel te houden.
Zo ook in mijn Yaesu FT-891, Kenwood TS-570d en de voeding die ik gebruik om thuis deze tranceivers van 13.8Volt te voorzien. Na verloop van tijd gaan veel ventilatoren steeds meer herrie produceren en die in mijn voeding is dat niet anders.
De lader voor mijn LiFePo4 accu`s heeft ook zo'n ventilator ingebouwd maar die maakt af fabriek al zoveel herrie alsof je naast een bescheiden stofzuiger zit. Om dit in te perken kun je verschillende dingen doen; de ventilator er gewoon uit halen, het koelblok voor de FET's (elektronica componenten) flink vergroten of gewoon de ventilator vervangen voor een veel stiller exemplaar.
In het verleden heb ok zo mijn USG-Pro (oudere Internet gateway van Ubiquity) aangepakt. Die maakte ook een kolere herrie om zijn hoofd koel te houden.
"Het" merk waar ik naar terug grijp is Noctua, een Oostenrijks fabrikant van uiterst stille ventilatoren. In mijn voediing heb ik een NF-R8-Redux geplaatst en in de lader voor de LiFePo2 accu's zit nu een NF-A4x10 FLX. Wat en verademing. Zeker als je de accu moet laden! Waar Noctua haar stilte vandaan haalt weet ik echt niet.. Kan lagers zijn, of de vormgeving van de ventilator bladen..? Geen idee.
Hieronder heb ik 2 foto's gezet waar je de oude ventilator (zwart) uitgebouwd en de nieuwe in de accu lader gemonteerd ziet. Enige vervelende punt is dat de aansluiting op de print anders is dan die de Nuctua heeft. Maar ook daar is wel een manier op te vinden. Het kabeltje van de oude fan heb ik door geknipt en het stekkertje daarvan herbruikt als 'adapter'. Ander nadeel is dat de kabel van de neuwe fan ook een heel stuk langer is, maar dat is hier geen onoverkomelijk probleem, die kan wel ergens netjes tussen gefrot worden zonder de luchtstroom (= koeling) te verhinderen.
Eindresultaat: een acculader (en voeding) die nu een heel stuk stiller zijn als ze ingeschakeld staan en hun ding moeten doen.

Of ik de fans in mijn FT-891 nog ga vervangen?? Weet ik nu nog niet, maar als ze versleten zijn zal dit zeker gaan gebeuren, en dan kies ik opnieuw voor het merk Noctua. Gewoon omdat ze prettig stil zijn. En de aansluitigen? Ook daar valt wel iets op te verzinnen...

Mijn tips hierbij zijn wel dat je eerst goed kijkt naar de afmetingen van de oude fan en vergeet hierbij ook niet hoe dik deze is (voordeeld ook hieronder, die met de 2 zwarte ventilatortjes)!  Wat ook erg belangrijk is dat je de juiste werkspanning kiest, een fan die normaal op 12Volt werken moet, zal niet of niet goed op 5Volt werken.
Naast de afmetingen en werkspanning moet je ook even kijken naar hoeveel aansluitdradjes de nieuwe fans hebben. Ze zijn er n.l. in 3 varianten: Gewoon met 2 draadjes (plus en min), met 3 (plus, min en pulsen tel) en met 4 (plus, min, puls-tel en PWM). Kies bij een 2-draads fan niet voor een 4 draads vervangend exemplaar. Die 'PWM' is een regeldraad voor de draai-snelheid. Kun je die niet gebruiken, dus koop deze dan ook niet. (scheelt weer wat kosten in aanschaf). De 3-draads fan kun je wel gebruiken, hierbij sluit je alleen de plus (rood) en min (zwart) aan, de pulsen tel draad (geel) laat je ongemoeid.
De dikkere fan op één van de foto's hieronder is zo'n 3-draads fan, de gele is voor het tellen van omwentelingen (pulsen).
Als je een fan gaat vervangen die wel 3 (of 4) draadjes heeft, kies dan ook daarvoor! Dan weet je dat je de algehele werking van de koeling van dat apparaat ook in stand houd.
Laatste tip: kijk ook even naar de blaas-richting van de fan, draai deze niet om (i.p.v. 'binnen-naar-buiten' verwisselen naar 'buiten-naar-binnen' bijvoorbeeld). De ontwerpers van dat aparaat hebben met een reden voor een bepaalde richting gekozen.

Details

Geschreven door: André Berends

Gepubliceerd: 06 november 2025

Hits: 419

Vervolg op Portabel actief/POTA (Deel 8.1)

Vandaag de praktijtest.... Het Bargerveen is een natuurgebied tussen Klazinaveen en de Duitse grens. 'Toeval' wil dat deze locatie ook een 'PoTa' nummer heeft: NL-0035, bijna in onze achteruin dus.
Dit betekende dus dat ik mijn portable station op een PoTa kon testen en ook gelijk een Natuurpark kon activeren. De setup die ik bedacht had lijkt te werken!
De mast kon ik keurig netjes met de zelf gemaakte mastvoet, scheerlijnen en tentharingen en toch de 3D geprinte tui-plaat in de benen houden. Eerst had ik de 18.7m + 1:9 unun opgehangen en daarmee een eerste poging gedaan.
Helaas bleek dat de 20m band 'dood' was, maar toch één QSO gemaakt met Quim - EA3HCL, even ten noorden van Barcelona, Spanje. Op 40m ging het veel beter, ook na het wisselen naar de end-fed antenne:
12x Engeland, 8x Frankrijk, 7x Polen, 4x Tsjechië, 3x Duitsland, 3x Italië, 3x Wales, 2x België, 2x Oostenrijk, 2x Schotland, 1x Zwitserland, 1x Nederland, 1x Slovenië en 1x Finland. In totaal 51 QSO's in krap aan 2 uur.
14 DXCC's (landen) in Europa. Ik mag dus niet ontevreden zijn bij deze activatie.

Terug kijkend op mijn knutselwerk denk ik dat ik voor mij een werkende oplossing gevonden heb om portabel 'radio-actief' te kunnen zijn. Ik ben niet volledig afhankelijk van paaltjes/verkeersborden maar kan ook de mast solo neerzetten op een grasveld o.i.d. Helaas heb ik vandaag zelf geen foto's gemaakt, maar René heeft mij gesnapt met zijn veeg-foon:

Op de achtergrond zie je nog net de eerste 2 secties van de Spiderbeam staan welke met 3 scheerlijnen om de 120° om de mast met tentharingen in de grond overeind gehouden wordt.
Ik had aan één kant verwacht dat dit nogal lastig zou zijn, maar als je de scheerlijnen maar goed op spanning brengt en houd gaat dit helemaal in orde komen. Je moet er wel aan denken dat je de antennedraad niet strak trekt maar toch op een losse manier laat hangen zolang hij maar niet op de grond ligt. Bij het uitlopen van de draad moet je dus ook de mast in de gaten houden.

Op deze plek  had ik ook de mazzel van een flinke picknick tafel van ik gok een meter of 3 lang, ruimte zat dus om je spullen uit te stallen, dus kon ik in redelijke comfort NL-0035/Bargerveen activeren. Verder op de tafel: een 50Ah LiFePo4 accu, een PowerPole verdeeldoosje van SotaBeams, 2 USB laad apparaatjes om een telefoon en/of tablet te kunnen opladen en (voor PoTa ook niet onbelangrijk) de Yaesu FT-891 met FC-50 tuner. Het toetsenbordje met 12 knoppen is een FH-2 keypad. Hiermee kan ik 5 voice/CW geheugen-plaatsen uit de ingebouwde 'papagaai' gebruiken. Hierdoor krijg je geen schorre strot. Erg handig....

De 50Ah accu die ik gebruik had een lading van 93% (46.5Ah resterend van de 50Ah) toen ik begon vanmiddag, aan het eind had ik nog 75% (37.5Ah van de 50Ah) over. Het lijkt er op dat ik aan 50Ah voorlopig toch genoeg heb, ook met het continue bijladen van een smartphone en tablet. Ik heb nog niet kunnen testen met het laden van een laptop omdat die 19V/4A vraagt en niet op 12V geladen kan worden. Ik had een kabeltje (USB-C naar laptop-laadpunt) besteld en deze werkt gelukkig ook, maar helaas niet met de USB laad-adapters die ik nu ook gebruikt heb. Dus een step-up converter (12V in, 19V uit) is nu wel nodig. Nu alleen hiervoor een kabel en een kassie waar dit allemaal kan. Aan de andere kant werkt een tablet met internet net zo goed, het scherm is in ieder geval groter dan een smartphone en ik heb hier een los toetsenbordje. Internet betrek ik uit mijn smartphone. Buiten dit werkt de PoLo app alleen in een Android of Apple toestel en (nog) niet in Windows. 

Ander practisch ding waar je rekening moet houden (vind ik) is dat je niet per-se de drukte opzoeken moet. Lopen er veel mensen rond, dan bij voorkeur toch een iets ander plekje zoeken. Alleen om te voorkomen dat als de mast omkiepert...? Schade aan spullen en (nog erger) letsel bij mensen moet je altijd voorkomen!  Kun je niet om de drukte heen, zorg er dan voor dat jouw mast veilig staat en ook duidelijk afgebakend is met afzetlint en/of felgekleurde pionnen zodat de mensen het ook sneller zien en er ruim omheen kunnen, maar nog beter: zoek een rustige stek op.

Keerzijde van drukte is dat je wel wat aan PR (Public Relations) kunt doen, dus uitleggen waar je mee bezig bent en wat jouw hobby inhoud. De geeikte vraag 'maar je hebt toch je mobieltje??' krijg je onherroepelijk.
Lex - PH2LB heeft op zijn site een A5 pamflet gemaakt waar een en ander op humoristische wijze uitgelegd wordt. Misschien dat ik er ook één ga maken, maar dat weet ik nu nog niet.
Ik heb vandaag ook enkele vragen gekregen van wandelaars en fietsers die het Bargerveen bezochten. Toch eens nadenken over hoofdstuk PR dus. Is een uitgelezen kans hiervoor; een verhaaltje vertellen en eventueel laten zien (en horen) hoe een QSO gemaakt word. CW is ook een hele mooie mode maar het vervelende hiervan is dat het merendeel van de mensen dit niet beheersen, ik helaas ook niet. Je kunt dan wel laten zien dat een hele oude techniek (morse is ruim 190 jaar oud) toch nog goed bruikbaar en toch redelijk actueel is.

Maar goed, portabel actief, ik denk dat ik nu voor mij een goede manier heb om overal en nergens een (HF) stationnetje neer kan zetten om zo een middag (of misschien een hele dag) actief kan zijn.
Eventueel zou ik tegelijk een 2e (QRP) station neer kunnen zetten, alleen moet ik dan eerst even zorgen voor een paar meter 7mm coax kabel. Dan kan ook de FT-818 ingezet worden op het zelfde moment.
De 50Ah accu kan dit makkelijk een middagje aan, eventueel een 2e 100Watt station i.p.v. een QRP setje is mogelijk voor een paar uurtjes. René en ik zouden dan tegelijk actief kunnen zijn; de één in CW, de ander in SSB en op verschillende banden. (Alleen dan wel goed nadenken over eventuele filtering en zuks)